📚 Hoofdstuk 6.2: Beheer van Systemd-systemen
──────────────────────────────
⚙️ Wat is Systemd?
──────────────────────────────
Systemd is de moderne vervanger van init.
Beheert services, sockets, mounts, timers en meer.
Services kunnen automatisch starten bij:
• Opstart
• Netwerkverbinding
• Tijdtrigger (timer)
• Hardwaredetectie
📌 Hoofdlocatie voor configuratie:
• /etc/systemd/system
──────────────────────────────
🧩 Soorten Systemd Units
──────────────────────────────
Systemd gebruikt unit files om verschillende onderdelen van het systeem te definiëren.
Type | Beschrijving
──────────────|─────────────────────────────────────────────
.service | Systeemservice (bv. sshd.service)
.target | Groepeert meerdere services
.socket | Socketactivatie
.timer | Tijdgebaseerde activatie
.mount | Bestandssysteem-mounts
.automount | Automatisch mount bij toegang
.device | Hardwareapparaten
.path | Activeert bij padwijziging
.scope | Niet-systemd-processen
.swap | Beheert swapruimte
.slice | Resourcebeheer (cgroups)
.snapshot | Tijdelijke systeemstatus
📌 Actieve units tonen:
systemctl list-units
📌 Locaties:
• /etc/systemd/system/ (eigen services)
• /usr/lib/systemd/system/ (standaard distro services)
──────────────────────────────
🎯 Systemd Targets (Runlevel-vervanger)
──────────────────────────────
Target | Beschrijving
────────────────────|─────────────────────────────────────
graphical.target | GUI + netwerk
multi-user.target | CLI + netwerk (meerdere gebruikers)
network-online.target | Start services pas na netwerk
runlevel3.target | Compatibiliteit met oud SysV-init
📌 Standaardtarget tonen:
systemctl get-default
📌 Wijzigen naar CLI-only target:
systemctl set-default multi-user.target
──────────────────────────────
🧾 Opbouw van een Unitbestand
──────────────────────────────
Unitbestanden bestaan uit 3 secties:
[UNIT] – Algemene info
• After= → Start na andere unit
• Before= → Start vóór andere unit
• Description= → Beschrijving
• Requires= → Moet samen starten met
• Wants= → Mag samen starten met
• Conflicts= → Start niet als deze draait
[SERVICE] – Servicegedrag
• ExecStart= → Startcommando
• ExecStop= → Stopcommando
• ExecReload= → Reloadcommando
• Restart= → Herstart bij crash
• Type= → simple, forking, oneshot
[INSTALL] – Gedrag bij inschakelen
• Alias= → Alternatieve naam
• RequiredBy= → Andere units vereisen deze
• WantedBy= → Andere units mogen deze gebruiken
──────────────────────────────
🛠 Services Beheren met systemctl
──────────────────────────────
Service aanzetten bij opstart:
systemctl enable sshd.service
Service uitschakelen:
systemctl disable sshd.service
Service direct starten / stoppen:
systemctl start sshd
systemctl stop sshd
systemctl restart sshd
Configuratie herladen zonder stoppen:
systemctl reload sshd
──────────────────────────────
🩺 Status en Debugging
──────────────────────────────
📌 Service status:
systemctl status sshd
📌 Actief? Ingeschakeld? Gefaald?
systemctl is-active sshd
systemctl is-enabled sshd
systemctl is-failed sshd
📌 Opstartanalyse:
systemd-analyze time → Totaal opstarttijd
systemd-analyze blame → Langzaamste units
systemd-analyze critical-chain → Kritische afhankelijkheden
systemctl verify → Controleer unitbestanden